Alcoholslot: kosten, verloop en hoe het samenhangt met je herstelonderzoek

Het alcoholslot roept sterke reacties op. Voor sommigen is het een vernedering, voor anderen een opluchting. Wat het in elk geval is: een maatregel die van de rechter komt, niet van het onderzoekscentrum — en dat onderscheid bepaalt wat je er wel en niet aan kunt doen.

Wanneer het verplicht is

De rechter moet een alcoholslot opleggen vanaf een promillage van 1,8. Ook bij recidive geldt die verplichting: wie binnen de wettelijke termijn twee keer betrapt wordt met een promillage vanaf 1,2, komt eveneens in aanmerking.

Onder die drempels kan de rechter het opleggen, maar hoeft dat niet. En omgekeerd: het onderzoekscentrum kan een nul-alcoholvoorwaarde koppelen aan een beslissing onder voorwaarden, maar dat is iets anders dan een alcoholslot. Het slot staat in je vonnis; de voorwaarde staat in je beslissingsbrief.

Dat is meteen het antwoord op de vraag die mensen het vaakst stellen: nee, je kunt het alcoholslot niet wegonderhandelen tijdens het herstelonderzoek. Het centrum heeft daar geen bevoegdheid over.

Hoe het praktisch werkt

Een alcoholslot is een blaastoestel dat gekoppeld is aan de ontsteking van je auto. Je blaast voor je start; is er alcohol gemeten boven de ingestelde drempel, dan start de motor niet. Tijdens langere ritten kan het toestel vragen om opnieuw te blazen.

Het toestel registreert alles: geslaagde en mislukte pogingen, tijdstippen, en pogingen om het te omzeilen. Die gegevens worden periodiek uitgelezen. Aan de maatregel is bovendien een verplicht omkaderingsprogramma gekoppeld, met begeleidingsmomenten waarop die gegevens besproken worden.

Dat programma is geen bijkomstigheid. Het is precies wat het alcoholslot onderscheidt van een technische blokkering: de bedoeling is dat je gebruik in kaart wordt gebracht en besproken, niet alleen dat je motor niet start.

Wat het kost

De kosten bestaan uit drie delen: de installatie in je voertuig, de huur van het toestel voor de duur van de maatregel, en het omkaderingsprogramma. Alles samen loopt dat fors op.

Wij noemen hier bewust geen totaalbedrag. De cijfers die online circuleren lopen sterk uiteen, verouderen snel en hangen af van de duur van je maatregel en van de installateur. Een verkeerd bedrag in je hoofd is erger dan geen bedrag: het leidt tot verkeerde beslissingen over lenen, verkopen of afwachten. [TODO(source)]

Wat je wel meteen kan doen: vraag een actuele offerte bij een erkende installateur, en vraag daarbij expliciet naar de opsplitsing tussen installatie, maandelijkse huur en het omkaderingsprogramma. Zo weet je welk deel eenmalig is en welk deel doorloopt.

De rechter kan bij de strafbepaling rekening houden met de kosten van de opgelegde maatregelen. Of dat in jouw dossier gebeurde, en op welke grondslag, bespreek je met je advocaat [TODO(source)].

Je houding erover, in het gesprek

De psycholoog vraagt vaak wat je van het alcoholslot vindt. Dat is geen beleefdheidsvraag: je antwoord zegt iets over hoe je met controle omgaat, en dat is een van de dingen die beoordeeld worden.

Twee antwoorden werken slecht. Het eerste is de felle afwijzing — dat het een vernedering is die je nooit zou aanvaarden. Dat leest als weerstand tegen elke vorm van controle, en werkt rechtstreeks tegen je als het centrum een voorwaarde overweegt. Het tweede is de opmerking dat zo'n toestel toch makkelijk te omzeilen is. Hardop nadenken over het omzeilen van een veiligheidsmaatregel is een van de weinige antwoorden die op zichzelf al zwaar weegt.

Ook overdreven instemming overtuigt niet. Bijna niemand wil dit graag, en enthousiasme klinkt daarom snel berekend.

Het antwoord dat wel werkt is het eerlijke: dat je het zwaar vindt en er liever van af zou zijn, en dat je tegelijk begrijpt waarvoor het dient — en dat het, zolang het erin zit, ook een zekerheid geeft. Die dubbele blik is precies wat de scheiding tussen drinken en rijden structureel maakt: niet je goede voornemens, maar een systeem dat werkt op de avond dat je oordeel het laat afweten.

En bereid één vraag voor die er bijna zeker achteraan komt: wat is je regel voor de periode ná het alcoholslot? Want dan valt het systeem weg, en blijft alleen over wat je zelf georganiseerd hebt.