PEth-test: hoe lang kijkt hij terug?

PEth is de alcoholmerker die de laatste jaren het meest aan gewicht won in dit soort dossiers. Wie zich voorbereidt op een herstelonderzoek, doet er goed aan te begrijpen wat de test precies meet — want het is de waarde die het vaakst botst met het verhaal dat mensen vertellen.

Wat PEth is

PEth staat voluit voor fosfatidylethanol. Het is een stof die alleen ontstaat wanneer er alcohol in je bloed aanwezig is: zonder alcohol maakt je lichaam het niet aan. Dat maakt PEth bijzonder specifiek — anders dan de leverwaarden, die door van alles kunnen stijgen.

De stof hecht zich aan de membraan van je rode bloedcellen en blijft daar weken zitten. Daardoor is PEth geen momentopname: de waarde weerspiegelt hoeveel je gemiddeld dronk in de voorbije weken, niet wat je gisteravond deed.

Het terugkijkvenster

In de regel kijkt PEth ongeveer drie tot vier weken terug. Dat is aanzienlijk langer dan EtG in urine (twee tot vier dagen) en iets langer dan CDT (twee tot drie weken).

Er is een belangrijke nuance die vaak over het hoofd wordt gezien: bij mensen die lang en zwaar dronken, kan de waarde langer dan zes weken verhoogd blijven. Het venster is dus geen vaste klok maar hangt af van je voorgeschiedenis. Wie jarenlang veel dronk, ziet zijn waarde trager dalen dan iemand die een korte zware periode had.

Precies daarom werkt "een paar weken stoppen voor het onderzoek" niet als strategie. Het venster van PEth reikt vaak verder dan de periode die mensen inplannen, en wat je met de ene marker probeert te vermijden, wordt door de andere alsnog zichtbaar.

De drempelwaarden van Basel (2022)

De meest gehanteerde richtwaarden komen uit de consensus van Basel van 2022. Onder 20 ng/mL past bij niet of weinig drinken. Tussen 20 en 200 ng/mL wijst op sociaal of matig gebruik. Vanaf 200 ng/mL spreekt men van langdurig overmatig gebruik.

Die bereiken zijn richtwaarden, geen wetten. Ze zeggen niets over jouw persoon of over je motivatie; ze zeggen iets over de hoeveelheid alcohol die je lichaam de voorbije weken verwerkte. Je huisarts kan je uitslag in jouw context duiden — en die duiding is bruikbaarder dan het kale getal.

PEth naast de andere markers

PEth wordt zelden alleen bekeken. De arts legt hem naast CDT, naast de leverwaarden en soms naast een EtG-bepaling, omdat elke marker een ander stuk van dezelfde vraag beantwoordt.

EtG in urine vangt de laatste dagen op — het weekend voor je afspraak, dus. CDT vraagt weken van fors drinken voor ze stijgt en is daardoor ongevoelig voor matiger patronen. De leverwaarden GGT, MCV, ASAT en ALAT reageren traag en zijn bovendien niet specifiek: overgewicht, medicatie of een leveraandoening kunnen ze evengoed omhoog duwen.

PEth zit daar precies tussenin: specifiek genoeg om alleen bij alcohol te ontstaan, en gevoelig genoeg om ook gematigder gebruik zichtbaar te maken dat CDT mist. Dat is de reden waarom hij in dit soort dossiers steeds vaker de doorslaggevende waarde is — en waarom hij het vaakst botst met een verhaal dat te mooi is.

Voor jou betekent dat vooral één ding: een strategie die op één marker mikt, werkt niet. De arts leest ze samen, en waar ze elkaar tegenspreken begint het doorvragen.

Waarom een reeks sterker is dan één meting

Eén PEth-waarde toont een periode van enkele weken. Twee of drie waarden, met vier tot zes weken ertussen, tonen een richting. En een richting is precies wat het onderzoek zoekt onder het criterium "stabiliteit": duurt de verandering lang genoeg om geloofwaardig te zijn?

Een dalende reeks vertelt een verhaal dat je niet hoeft te bepleiten. Een stabiel lage reeks doet hetzelfde voor wie al langer gestopt is. In beide gevallen verschuift de vraag van "geloof ik deze persoon?" naar "wat tonen deze metingen?" — en dat is een fundamenteel gunstiger uitgangspunt.

Praktisch: vraag je huisarts om PEth te bepalen, samen met CDT, en om die na vier tot zes weken te herhalen. Vraag ook of hij of zij een korte verklaring wil schrijven over de opvolging. PEth wordt niet altijd terugbetaald en kost ongeveer [TODO(source)] per bepaling — een reeks kost dus meer, maar nog altijd een fractie van een tweede volledig herstelonderzoek.

En vergeet het belangrijkste niet: de reeks moet je verhaal ondersteunen, niet vervangen. Documenten overtuigen omdat ze bevestigen wat je zelf vertelt. Wie ze meebrengt maar in het gesprek iets anders zegt, heeft het probleem alleen maar scherper gemaakt.